مرطوبکننده پوست خشک: راهنمای انتخاب و مصرف با نکات داروساز
نویسنده: دکتر محمد توکلی، داروساز و مسئول فنی، داروخانه دکتر توکلی همدان · نوشته‌شده با نظارت داروخانه دکتر توکلی ·
بازبینی علمی: دکتر محمد توکلی (داروساز و مسئول فنی، داروخانه دکتر توکلی همدان) و دکتر سارا محمدیان منصور (دکترای حرفه‌ای داروسازی)
برای پوست خشک، مرطوبکننده مهم‌ترین قدم روتین است؛ مهم‌تر از هر سرم یا ماده مؤثر دیگر. اما قفسه داروخانه پر از کرم، لوسیون، بالم و ژل است و اسم‌ها همیشه کمکی نمی‌کنند. در این راهنما توضیح می‌دهیم یک مرطوبکننده پوست خشک خوب چه ترکیباتی دارد، کدام بافت برای شما مناسب‌تر است و چطور آن را بزنید که بیشترین اثر را داشته باشد.
اگر هنوز مطمئن نیستید پوستتان خشک است یا کم‌آب، اول تشخیص نوع پوست را بخوانید یا اسکن رایگان پوست را امتحان کنید. روتین کامل صبح و شب را هم در روتین پوست خشک آورده‌ایم.
مرطوبکننده چطور کار می‌کند؟
بیشتر مرطوب‌کننده‌ها ترکیبی از سه گروه ماده دارند:
| گروه | کار | نمونه‌ها | | --- | --- | --- | | هیومکتانت (جاذب رطوبت) | آب را جذب و در لایه بیرونی پوست نگه می‌دارد | گلیسرین، هیالورونیک اسید، اوره، پانتنول | | امولیئنت (نرمکننده) | فاصله بین سلول‌ها را پر می‌کند و پوست را نرم می‌کند | سرامیدها، اسکوالان، شی‌باتر، اسیدهای چرب | | اکلوزیو (لایهساز) | لایه محافظی می‌سازد تا آب کمتر تبخیر شود | وازلین (پترولاتوم)، دایمتیکون، لانولین، موم |
پوست خشک معمولاً از ترکیبی از هر سه گروه بیشترین سود را می‌برد؛ هیومکتانت به‌تنهایی در هوای خیلی خشک کافی نیست.
مواد مؤثر کلیدی برای پوست خشک
- سرامیدها: بخش طبیعی سد محافظ پوست‌اند و فرمول‌های حاوی سرامید به ترمیم این سد کمک می‌کنند.
- گلیسرین: یکی از پرمطالعه‌ترین و کم‌هزینه‌ترین جاذب‌های رطوبت.
- اوره: در غلظت‌های پایین آبرسان است و در غلظت‌های بالاتر (معمولاً از حدود ۱۰ درصد) به نرم شدن پوست زبر و پوسته‌دار کمک می‌کند؛ روی پوست ترک‌خورده ممکن است بسوزد.
- پانتنول (پروویتامین B5): به آرام شدن و آبرسانی کمک می‌کند.
- اسکوالان و شی‌باتر: نرم‌کننده‌اند و حس لطافت می‌دهند.
- وازلین: از مؤثرترین لایه‌سازهاست؛ برای نواحی خیلی خشک، لب‌ها و شبها مفید است.
کدام بافت را انتخاب کنیم؟
| بافت | مناسب برای | | --- | --- | | لوسیون | پوست نرمال تا کمی خشک، روزهای گرم | | کرم | پوست خشک، بیشتر روزهای سال | | بالم یا پماد | پوست خیلی خشک، نواحی ترک‌خورده، شب‌های زمستان | | ژل | معمولاً برای پوست خشک کافی نیست |
اگر پوستتان در منطقه T چرب و در گونه‌ها خشک است (پوست مختلط)، می‌توانید روی گونه‌ها کرم غنی‌تر و روی پیشانی و بینی لایه نازک‌تری بزنید.
طرز زدن درست مرطوبکننده
- ۱.بلافاصله بعد از شست‌وشو: روی پوستی که هنوز کمی مرطوب است؛ ترجیحاً در سه دقیقه اول.
- ۲.مقدار کافی: برای صورت و گردن تقریباً به اندازه یک بند انگشت؛ پوست خیلی خشک ممکن است بیشتر بخواهد.
- ۳.بدون مالش شدید: با ضربه‌های ملایم پخش کنید.
- ۴.دو بار در روز یا بیشتر: هر وقت حس کشیدگی دارید، تمدید کنید.
- ۵.صبحها بعد از آن ضدآفتاب: مرطوبکننده جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد. (SPF چیست؟)
اشتباهات رایج
- عوض کردن مداوم کرم: به هر محصول دست‌کم دو تا چهار هفته فرصت دهید.
- استفاده از آب داغ: هر کرمی هم بزنید، آب داغ خشکی را برمی‌گرداند.
- انتظار از سرم به جای کرم: سرم آبرسان مکمل مرطوبکننده است، نه جایگزین آن.
- لایه‌بردار و رتینوئید زیاد: بدون کرم کافی، پوست خشک را تحریک‌پذیرتر می‌کند.
- زدن کرم فقط روی صورت: گردن، دست‌ها و لب‌ها هم خشک می‌شوند.
در فصل سرد، نکات اسکین کر زمستانی را هم ببینید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر خشکی با خارش شدید، قرمزی و پوسته‌ریزی ضخیم، ترک‌های دردناک یا ترشح همراه است، یا با مرطوبکننده منظم طی چند هفته بهتر نشده، ممکن است اگزما، پسوریازیس، درماتیت تماسی یا یک مشکل عمومی مثل کم‌کاری تیروئید مطرح باشد و باید به پزشک مراجعه کنید.
سؤالات متداول
در عمل این دو اصطلاح اغلب به جای هم به کار میروند. معمولاً «آبرسان» به محصولاتی با تکیه بر هیومکتانتها (مثل هیالورونیک اسید) و «مرطوبکننده» به فرمولهایی با نرمکننده و لایهساز گفته میشود. پوست خشک معمولاً به هر دو نیاز دارد.
برای بسیاری از پوستهای خشک، لایه نازک وازلین روی مرطوبکننده در شب مفید است. اگر مستعد جوش هستید، فقط روی نواحی خشک استفاده کنید.
الزامی نیست. بسیاری از افراد شبها کرم غنیتری میزنند و صبحها بافت سبکتری که زیر ضدآفتاب و آرایش راحتتر باشد.
حس کشیدگی معمولاً از همان روزهای اول کم میشود، اما ترمیم سد پوست چند هفته مصرف منظم لازم دارد.
در همدان برای مشورت حضوری به داروخانه دکتر توکلی سر بزنید. درباره ما: درباره درمابین.