SPF چیست و PA یعنی چه؟ راهنمای علمی انتخاب و مصرف درست ضدآفتاب

روی هر ضدآفتابی چند عدد و علامت می‌بینید: SPF50+‎، PA++++‎، Broad Spectrum یا یک UVA داخل دایره. خیلی‌ها فقط عدد بزرگ‌تر را انتخاب می‌کنند، اما محافظت واقعی به خواندن درست این علامت‌ها و زدن مقدار کافی بستگی دارد.

در این راهنما می‌خوانید SPF چیست، PA ضدآفتاب چه چیزی را نشان می‌دهد، فرق SPF30 و SPF50 چقدر است، ضد آفتاب فیزیکی و شیمیایی چه تفاوتی دارند و چه کسی به ضدآفتاب رنگی نیاز دارد.

UVA و UVB: دو پرتو فرابنفشی که باید جلویشان را گرفت

• UVB: عامل اصلی آفتاب‌سوختگی و قرمزی پوست است و در ایجاد سرطان پوست نقش دارد.
• UVA: عمیق‌تر نفوذ می‌کند و در پیری زودرس، چین‌وچروک و تیره‌شدن لک‌ها نقش مهمی دارد و در سرطان پوست هم سهیم است. UVA در تمام سال وجود دارد و از ابر و شیشه عبور می‌کند.

عدد SPF بیشتر درباره UVB است و برای UVA باید سراغ علامت‌های دیگر بروید.

SPF چیست؟ عددی برای محافظت در برابر UVB

SPF مخفف Sun Protection Factor یعنی «عامل محافظت در برابر آفتاب» است و نشان می‌دهد ضدآفتاب در آزمایش استاندارد چقدر جلوی آفتاب‌سوختگی ناشی از UVB را می‌گیرد. این آزمایش با ۲ میلی‌گرم ضدآفتاب بر هر سانتی‌متر مربع پوست انجام می‌شود؛ مقداری که بیشتر ما در عمل به آن نمی‌رسیم.

SPF30 به این معنا نیست که ۳۰ برابر بیشتر می‌توانید زیر آفتاب بمانید؛ ضدآفتاب با عرق، آب و مالیدن صورت کم می‌شود و هیچ عددی شما را از تمدید بی‌نیاز نمی‌کند.

SPF30 یا SPF50: هر کدام چند درصد UVB را می‌گیرند؟

وقتی ضدآفتاب به مقدار کافی زده شود، تقریباً این‌طور است:

• SPF15: حدود ۹۳٪ پرتو UVB را می‌گیرد.
• SPF30: حدود ۹۷٪ پرتو UVB را می‌گیرد.
• SPF50: حدود ۹۸٪ پرتو UVB را می‌گیرد.

فرق ۹۷ و ۹۸ درصد کم به نظر می‌رسد، اما SPF30 حدود ۳٪ UVB را عبور می‌دهد و SPF50 حدود ۲٪؛ یعنی حدود یک‌سوم کمتر. SPF50+‎ روی بسته معمولاً یعنی SPF اندازه‌گیری‌شده ۶۰ یا بیشتر بوده است.

برای استفاده روزانه، ضدآفتاب طیف گسترده با SPF دست‌کم ۳۰ کافی است، به شرطی که مقدارش کافی باشد. SPF50 یا SPF50+‎ برای پوست روشنی که زود می‌سوزد، پوست مستعد لک یا ملاسما، ماندن طولانی در فضای باز و در کوه، برف یا کنار آب انتخاب بهتری است.

PA ضد آفتاب چیست؟ محافظت در برابر UVA

PA یک سیستم درجه‌بندی ژاپنی است که محافظت در برابر UVA را با علامت + نشان می‌دهد و بر پایه آزمونی است که تیره‌شدن پایدار پوست در اثر UVA را اندازه می‌گیرد:

• PA+‎: محافظت کم در برابر UVA
• PA++‎: محافظت متوسط
• PA+++‎: محافظت زیاد
• PA++++‎: محافظت بسیار زیاد

همه ضدآفتاب‌ها PA ندارند. در محصولات اروپایی علامت UVA داخل دایره یعنی محافظت UVA دست‌کم یک‌سوم SPF است و در محصولات آمریکایی عبارت Broad Spectrum (طیف گسترده) یعنی محصول آزمون UVA را هم گذرانده است. اگر هیچ‌کدام روی بسته نبود، فقط به عدد SPF اکتفا نکنید. برای پوست مستعد لک، PA+++‎ یا PA++++‎ انتخاب منطقی‌تری است.

ضد آفتاب فیزیکی (مینرال) یا شیمیایی؟

فیلترهای ضدآفتاب دو گروه اصلی دارند و بیشتر ضدآفتاب‌های امروزی ترکیبی از هر دو هستند.

ضد آفتاب فیزیکی یا مینرال

فیلترهای فیزیکی یا مینرال زینک اکساید و تیتانیوم دی‌اکساید هستند. برخلاف تصور رایج، این ذرات بیشتر با جذب پرتو کار می‌کنند و فقط بخشی از آن را پخش یا بازتاب می‌دهند. زینک اکساید طیف وسیعی از UVA و UVB را پوشش می‌دهد و تیتانیوم دی‌اکساید بیشتر در برابر UVB مؤثر است. این فیلترها معمولاً روی پوست حساس بهتر تحمل می‌شوند، اما ممکن است رد سفید بگذارند.

در اطلاعات فلوئید ضدآفتاب سنسی ویت ویتالیر SPF50+‎ فیلترهای فیزیکی (Physical UV Filters) ذکر شده است. صفحه پوست حساس را هم ببینید.

ضدآفتاب شیمیایی

فیلترهای شیمیایی (آلی) مولکول‌هایی هستند که پرتو UV را جذب می‌کنند. معمولاً بافت سبک‌تر و شفاف‌تری دارند و رد سفید نمی‌گذارند. گاهی در افراد حساس سوزش یا حساسیت پوستی می‌دهند که شایع نیست.

طبق اطلاعات محصول، فلوئید ضدآفتاب ویتامین C ویتالیر SPF50+‎ و فلوئید ضدآفتاب ضد لک وایت ویت ویتالیر SPF50+‎ فیلترهای فیزیکی و شیمیایی دارند و کرم ضدآفتاب فاقد چربی آقایان سی‌گل SPF55 ترکیبی از فیلترهای معدنی و آلی.

ضد آفتاب رنگی: نور مرئی، آیرون اکساید و ملاسما

علاوه بر UV، نور مرئی (به‌خصوص نور آبی و بنفش) هم می‌تواند لک‌ها را تیره‌تر کند؛ این اثر در ملاسما و پوست‌های تیره‌تر بیشتر است. بیشتر فیلترهای UV، چه فیزیکی و چه شیمیایی، جلوی نور مرئی را چندان نمی‌گیرند.

رنگدانه‌های آیرون اکساید (اکسید آهن) که به ضدآفتاب رنگی رنگ می‌دهند، بخشی از نور مرئی را هم می‌گیرند. برای همین در ملاسما، ضدآفتاب رنگی حاوی آیرون اکساید معمولاً محافظت بهتری دارد. در فهرست ترکیبات روی بسته دنبال Iron Oxides یا کدهای CI 77491، CI 77492 و CI 77499 بگردید.

نمونه‌های رنگی موجود: کرم ضدآفتاب رنگی فاقد چربی سی‌گل SPF60، فلوئید ضدآفتاب ویتامین C ویتالیر SPF50+‎ بژ روشن و فلوئید ضدآفتاب سنسی ویت ویتالیر SPF50+‎ بژ طبیعی. در اطلاعات این محصولات در سایت آیرون اکساید ذکر نشده است؛ ترکیبات روی بسته را ببینید یا از داروساز بپرسید.

بی‌بی کرم و کرم پودر SPFدار کافی نیستند

محصولات آرایشی SPFدار معمولاً لایه نازکی زده می‌شوند و به مقدار آزمایشگاهی نمی‌رسند. مثلاً بی‌بی فلوئید ویتامین C ویتالیر SPF25 به‌تنهایی برای ماندن طولانی زیر آفتاب کافی نیست؛ در اطلاعات خود محصول هم توصیه شده که برای محافظت کامل، ضدآفتابی با SPF30 یا بالاتر زیر آن زده شود.

چقدر ضدآفتاب بزنیم و هر چند وقت تمدید کنیم؟

1. ۱.مقدار: برای صورت حدود یک‌چهارم قاشق چای‌خوری (همان ۲ میلی‌گرم بر سانتی‌متر مربع)؛ گردن و گوش‌ها را فراموش نکنید.
2. ۲.زمان: ضدآفتاب آخرین مرحله روتین صبح است، پیش از آرایش. ترتیب کامل را در روتین پوستی صبح و شب ببینید.
3. ۳.تمدید: در فضای باز هر ۲ ساعت و بعد از تعریق، شنا یا شستن صورت. «مقاوم در برابر آب» یعنی محافظت فقط تا مدت محدودی در آب حفظ می‌شود.
4. ۴.هر روز: حتی در روزهای ابری و کنار پنجره، چون UVA از ابر و شیشه عبور می‌کند.

برای تمدید روی آرایش، فرم استیکی کار را راحت‌تر می‌کند. طبق اطلاعات محصول، ضد آفتاب استیکی ویتامین C ویتالیر SPF50 تمدید سریع بدون تماس دست با پوست را ممکن می‌کند؛ برای رسیدن به مقدار کافی، چند بار روی هر ناحیه بکشید.

اگر تمدید ضدآفتاب در روزهای بیرون از خانه یا خرید دوباره آن قبل از تمام شدن یادتان می‌رود، یادآور روتین پوستی درمابین می‌تواند هر دو را یادآوری کند.

چرا در همدان ضدآفتاب مهم‌تر است؟

همدان در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متری از سطح دریا است. طبق سازمان جهانی بهداشت، با هر ۱۰۰۰ متر افزایش ارتفاع، شدت UV حدود ۱۰٪ بیشتر می‌شود؛ پس در شرایط یکسان، UV در همدان کمی قوی‌تر از شهرهای کم‌ارتفاع است. در زمستان هم برف تازه تا ۸۰٪ پرتو UV را بازتاب می‌دهد؛ اگر به الوند یا پیست اسکی می‌روید، ضدآفتاب SPF50، تمدید منظم و عینک آفتابی ضروری است. هوای خنک باعث می‌شود آفتاب را کمتر حس کنید، اما UV گرما ندارد و حس نمی‌شود.

چطور ضدآفتاب مناسب پوستم را انتخاب کنم؟

اول نوع پوستتان را بشناسید؛ اگر مطمئن نیستید، راهنمای تشخیص نوع پوست را بخوانید. بعد:

• پوست چرب و مستعد جوش: بافت فلوئید یا ژلی و فاقد چربی؛ مثل فلوئید ضدآفتاب اکتی ویت ویتالیر SPF50+‎ یا فلوئید ضدآفتاب فیوژن واتر ویتامین C پرایم SPF50 که طبق اطلاعات محصول بی‌رنگ و بر پایه آب است.
• پوست خشک: فرمولی که حس کشیدگی ندهد، روی مرطوب‌کننده.
• پوست حساس: فرمول ساده، بدون عطر و ترجیحاً مینرال.
• پوست مستعد لک یا ملاسما: SPF50+‎، PA بالا و ترجیحاً رنگی.

همه گزینه‌ها را در دسته ضدآفتاب ببینید.

نوع پوستتان را با اسکن رایگان بشناسید

اگر مطمئن نیستید کدام ضدآفتاب به پوستتان می‌خورد، اسکن رایگان درمابین با یک سلفی، نوع پوست، ۳ اولویت اصلی پوستتان و یک روتین صبح و شب پیشنهاد می‌دهد. اولین اسکن رایگان است و عکس ذخیره نمی‌شود.

جمع‌بندی

SPF محافظت در برابر UVB را نشان می‌دهد و PA یا علامت طیف گسترده، محافظت در برابر UVA را. برای هر روز ضدآفتاب طیف گسترده با SPF دست‌کم ۳۰ کافی است و در آفتاب شدید یا پوست مستعد لک، SPF50+‎ بهتر است. مهم‌تر از عدد، مقدار کافی و تمدید به‌موقع است.