روتین پوست چرب: صبح و شب، قدم‌به‌قدم با نکات داروساز
نویسنده: دکتر محمد توکلی، داروساز و مسئول فنی، داروخانه دکتر توکلی همدان · نوشته‌شده با نظارت داروخانه دکتر توکلی ·
بازبینی علمی: دکتر محمد توکلی (داروساز و مسئول فنی، داروخانه دکتر توکلی همدان) و دکتر سارا محمدیان منصور (دکترای حرفه‌ای داروسازی)
اگر چند ساعت بعد از شستن صورت، پیشانی و بینی‌تان براق می‌شود، منافذ پوستتان درشت به نظر می‌رسد و جوش‌های گاه‌به‌گاه دارید، احتمالاً پوست چرب دارید. بسیاری از افراد با پوست چرب سعی می‌کنند با شستن مکرر و محصولات خشک‌کننده چربی را «از بین ببرند»؛ اما این کار اغلب نتیجه عکس دارد. یک روتین پوست چرب درست، چربی را کنترل می‌کند بی‌آنکه سد محافظ پوست را آسیب بزند.
در این راهنما مراحل روتین صبح و شب، مواد مؤثر مفید و اشتباهات رایج را مرور می‌کنیم. اگر مطمئن نیستید پوستتان چرب است یا مختلط، اول تشخیص نوع پوست را بخوانید یا اسکن رایگان پوست را امتحان کنید.
چرا پوست چرب می‌شود؟
- ژنتیک: مهم‌ترین عامل؛ اندازه و فعالیت غدد چربی تا حد زیادی ارثی است.
- هورمون‌ها: آندروژن‌ها تولید چربی را زیاد می‌کنند؛ به همین دلیل در نوجوانی، دوره‌های قاعدگی و برخی اختلالات هورمونی چربی بیشتر می‌شود.
- آب‌وهوا: هوای گرم و مرطوب چربی و تعریق را بیشتر می‌کند.
- مراقبت نادرست: شوینده خیلی قوی و حذف مرطوبکننده می‌تواند پوست را کمآب و تحریک‌شده کند و براقیِ ظاهری را بیشتر نشان دهد.
روتین صبح پوست چرب
- ۱.شوینده ژلی یا فومی ملایم: محصولی که پوست را «جیرجیری» و کشیده نکند. شوینده‌های حاوی مقدار کم سالیسیلیک اسید برای پوست مستعد جوش مناسب‌اند.
- ۲.سرم سبک (اختیاری): نیاسینامید برای کمک به کنترل ظاهر چربی و منافذ، یا سرم آبرسان سبک.
- ۳.آبرسان سبک و غیرکومدوژن: ژل یا ژل‌کرم بدون روغن‌های سنگین. پوست چرب هم به آب نیاز دارد.
- ۴.ضدآفتاب: فلوئید یا ژل‌کرم مات با SPF دست‌کم ۳۰. راهنمای کامل انتخاب در بهترین ضدآفتاب برای پوست چرب آمده است.
روتین شب پوست چرب
- ۱.پاک‌کردن ضدآفتاب و آرایش: میسلار واتر مخصوص پوست چرب یا شوینده دومرحله‌ای.
- ۲.شوینده: همان شوینده صبح.
- ۳.ماده مؤثر: بسته به نیاز، در شب‌های جداگانه: سالیسیلیک اسید (BHA) برای منافذ و جوش سرسیاه، رتینوئید ملایم، یا آزلائیک اسید. هم‌زمان چند ماده قوی را شروع نکنید.
- ۴.آبرسان سبک: حتی اگر پوستتان چرب است، این قدم را حذف نکنید.
ترتیب «رقیق به غلیظ» همان است که در روتین پوستی صبح و شب توضیح داده‌ایم.
مواد مؤثر مفید برای پوست چرب
| ماده مؤثر | کاربرد اصلی | نکته مصرف | | --- | --- | --- | | نیاسینامید | کمک به کاهش ظاهر چربی و منافذ، تقویت سد پوست | معمولاً خوب تحمل می‌شود؛ صبح یا شب | | سالیسیلیک اسید (BHA) | باز کردن منافذ، کمک به جوش سرسیاه و سرسفید | ۲ تا ۳ شب در هفته شروع کنید | | رتینوئیدها | کمک به جوش و بافت پوست | فقط شب، کم‌کم؛ در بارداری مصرف نشود | | آزلائیک اسید | کمک به جوش و لک‌های پس از جوش | در صورت سوزش فاصله مصرف را بیشتر کنید | | زینک | کمک به کنترل چربی و التهاب | اغلب در شوینده و کرم‌ها |
اشتباهاتی که پوست چرب را بدتر می‌کند
- شستن بیش از دو بار در روز: پوست را تحریک و کمآب می‌کند.
- حذف مرطوبکننده: پوست کمآب ممکن است براق‌تر و حساس‌تر به نظر برسد.
- اسکراب‌های زبر و مالش شدید: التهاب و جوش را بیشتر می‌کند.
- محصولات الکلی قوی: حس خنکی موقت می‌دهند اما سد پوست را ضعیف می‌کنند.
- دست زدن و ترکاندن جوش: خطر لک و جای جوش را بالا می‌برد. برای جوش‌ها درمان جوش صورت در خانه را بخوانید.
- فراموش کردن ضدآفتاب: به‌ویژه وقتی از رتینوئید یا اسیدها استفاده میکنید.
روتین هفتگی و نکات تکمیلی
- ماسک رسی: یک تا دو بار در هفته روی نواحی چرب (منطقه T).
- دستمال‌های جاذب چربی: برای میان روز، به جای شستن مکرر.
- تعویض روبالشی و تمیز کردن گوشی: ساده اما مفید.
جزئیات برنامه هفتگی را در روتین پوستی هفتگی ببینید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر جوش‌های دردناک و عمقی (کیستی) دارید، جوش‌ها جای گود یا لک برجا می‌گذارند، یا چند ماه روتین منظم کمکی نکرده است، به متخصص پوست مراجعه کنید. افزایش ناگهانی چربی و جوش همراه با بی‌نظمی قاعدگی یا رشد موی زائد هم نیاز به بررسی پزشکی دارد.
سؤالات متداول
بله. چربی (سبوم) با آب فرق دارد و پوست چرب هم ممکن است کمآب باشد. یک آبرسان سبک و غیرکومدوژن معمولاً کافی است.
معمولاً صبح و شب کافی است؛ بعد از ورزش یا تعریق زیاد هم یک بار اضافه اشکالی ندارد.
ضروری نیست. اگر استفاده میکنید، تونر بدون الکل قوی انتخاب کنید.
شواهدی وجود دارد که رژیمهای با قند و نمایه گلیسمی بالا و در برخی افراد لبنیات با جوش مرتبط باشند، اما اثرشان فردی است و جایگزین مراقبت پوستی و درمان پزشکی نیست.
در همدان میتوانید برای انتخاب محصول حضوری به داروخانه دکتر توکلی مراجعه کنید. درباره ما در درباره درمابین بخوانید.